Een digitale vinger aan de pols met telemonitoring

Verhaal van Minka Altena (verpleegkundig consulent astma en COPD ) en Jan van Dijk (patiënt COPD)

Kwalitatieve zorg, dichtbij huis. Wie wil dat niet? De Antonius Zorggroep gebruikt steeds meer nieuwe technologieën die zorg dichtbij makkelijker maken. Neem telemonitoring; een digitale oplossing die sinds een jaar wordt ingezet voor patiënten met de longziekte COPD. “In feite houden we digitaal de vinger aan de pols”, vertelt Minka Altena, verpleegkundig consulent astma en COPD. De resultaten van het afgelopen jaar zijn veelbelovend.

Telemonitoring houdt in dat het ziekenhuis de patiënt op afstand in de gaten houdt. De Antonius Zorgroep gebruikt daarvoor een systeem dat thuis een aantal vitale waarden van de patiënt meet. “Denk aan bloeddruk, zuurstofgehalte en gewicht”, licht Minka toe. Deze waarden worden real time doorgestuurd naar het ziekenhuis. Als een waarde afwijkt, krijgt de COPD-consulent automatisch een seintje. “Dan komen we meteen in actie, bijvoorbeeld door extra medicatie voor te schrijven. Door snel te schakelen, proberen we erger te voorkomen.”

Reddingsboei

Telemonitoring is overigens veel meer dan de dagelijkse controle van vitale functies. Patiënten vullen gelijktijdig ook een korte vragenlijst in over hun gezondheid en eventuele klachten, zoals hoesten en benauwdheid. Om (letterlijk) een goed beeld van de patiënt te krijgen, kan de COPD-consulent een videogesprek voorstellen. Minka: “Beeldbellen geeft mij veel extra informatie, zoals de houding en uitstraling van de patiënt. Hoe completer het beeld, hoe gerichter ik zorg kan verlenen.”

Dat de consulenten voortdurend een oogje in het zeil houden, geeft patiënten veel vertrouwen. “We zijn een soort reddingsboei en dat zorgt voor een veilig gevoel”, geeft Minka aan.

Minka Altena

Prachtidee

Een van de patiënten die gebruikmaakt van telemonitoring is Jan van Dijk (81). Zo’n 13 jaar geleden kreeg hij de diagnose COPD. In de loop der jaren ging zijn conditie steeds verder achteruit. Fietsen gaat nog goed, maar lopen een stuk minder. “Telemonitoring vond ik gelijk een prachtidee. Ik heb dan ook geen seconde getwijfeld of ik mee zou doen. Ik wil er alles aan doen om mijn aandoening draaglijker te maken.”

Telemonitoring werkt digitaal, met een tablet. Voor meneer Van Dijk is dat geen probleem. “Ik heb altijd in een technische omgeving gewerkt en maakte veel gebruik van de computer. De handelingen die ik moet verrichten, zijn sowieso heel eenvoudig. Ik meet eenmaal per dag mijn bloeddruk, gewicht en saturatie – dat is het zuurstofgehalte in mijn bloed. De app op de tablet stuurt die waarden automatisch door naar het longteam in het ziekenhuis."

Bijsturen waar nodig

Meneer Van Dijk vindt het vooral fijn om dagelijks inzicht te hebben in zijn ziektebeeld. “Soms voel ik me niet optimaal”, zegt hij. “Normaal gesproken moest ik dan maar gissen waardoor dat kwam. Nu kan ik aan mijn waarden aflezen wat de oorzaak is. Dan is mijn saturatie bijvoorbeeld laag of mijn bloeddruk hoog. Dat inzicht helpt me accepteren dat de ene dag de andere niet is. En ik kan bijsturen, als dat nodig is. In mijn geval mag ik zelf de dosering van bepaalde medicatie tijdelijk verhogen.”

Een ander groot voordeel is het directe contact met het longteam in het ziekenhuis en de goede begeleiding. “Als mijn waarden afwijken, weten de artsen het ook gelijk. Voorheen ging ik vaak eerst naar de huisarts als ik me niet goed voelde. Hij verwees me meestal alsnog naar het ziekenhuis. Die omweg voelde soms wat ‘tussen wal en schip’. Nu is het een kwestie van één telefoontje met het team. Laatst had ik de telefoon nog niet neergelegd en was het recept voor andere medicijnen al naar mijn apotheek verzonden. Op zo’n moment voel ik me als patiënt echt gezien.”

Verademing: weer mens in plaats van patiënt

Op dit moment maken zo’n 50 COPD-patiënten in Zuidwest-Friesland, de Noordoostpolder en Urk gebruik van telemonitoring. Voor velen van hen is het een verademing. Als chronisch zieke patiënten moeten ze normaal gesproken regelmatig naar het ziekenhuis. Dat hoeft nu minder vaak. Ze kunnen dus de gewone dingen blijven doen en daardoor voelen ze zich weer mens in plaats van patiënt. Inzicht hebben in je eigen gezondheid geeft bovendien een gevoel van autonomie. Je hebt meer de regie over je leven.

Dat herkent Jan van Dijk. “Het dagelijkse inzicht in mijn fysieke waarden houdt me scherp. Daardoor leer ik beter omgaan met mijn lichaam en mijn aandoening. Ik merk bijvoorbeeld dat elke dag een uur fietsen op de hometrainer goed voor me is. In die zin verbetert telemonitoring mijn kwaliteit van leven. De metingen uit de app zijn misschien ook nuttig voor toekomstig onderzoek en mogelijke behandeling van andere patiënten. Daar draag ik graag aan bij.”

Zelfmanagement

Binnen COPD-telemonitoring is er ook veel aandacht voor voorlichting. Minka vertelt hierover: “Het educatieprogramma (van het Longfonds en Indiveo) bevat praktische informatie over bewegen, medicatie, inhalatie- en ademhalingstechnieken en het herkennen van longaanvallen. Dit maakt COPD-patiënten bewuster van hun gezondheid én leert hen om bij verslechtering eerder aan de bel te trekken. Het doel is zelfmanagement: patiënten inzicht en handvatten geven zodat ze beter met hun ziekte kunnen omgaan.”

Innovatie

Ook al is telemonitoring COPD nog piepjong, de Antonius Zorggroep blijft zoeken naar verbetering. Deze innovatiedrang heeft geresulteerd in een nieuw telemonitoringsprogramma, ontwikkeld op basis van ervaringen van zorgprofessionals. “Binnen deze nieuwe Engage-omgeving kunnen we COPD-patiënten nog meer maatwerk bieden. Zo is het aantal metingen en vragenlijsten nu toegespitst op de persoonlijke situatie van de patiënt. Gebruikers hoeven dus alleen gegevens in te vullen die écht relevant zijn, zegt Minka. Het nieuwe telemonitoringsprogramma is beschikbaar als app en is eenvoudig via de smartphone te gebruiken. Engage omvat verder een longaanval-actieplan dat samen met de COPD-patiënt wordt opgesteld. “Hiermee kun je symptomen van een dreigende longaanval eerder herkennen en zelf tijdig actie ondernemen”, verduidelijkt Minka. “Patiënten worden veel proactiever.”

Grote opluchting

Telemonitoring is in de eerste plaats goed nieuws voor COPD-patiënten. "Hoe meer kennis zij hebben over hun aandoening, hoe bewuster zij zich worden van gezondheidsrisico’s en een gezonde leefstijl”, vat de consulent samen. “Zo kunnen we erger voorkomen.” Dit blijkt ook uit de cijfers: telemonitoring van COPD-patiënten leidt tot minder ziekenhuisopnames door verergering van longklachten . Er zijn nog meer voordelen: patiënten hoeven minder vaak voor controles naar het ziekenhuis. “Zeker tijdens de coronacrisis was dat voor deze risicogroep een grote opluchting.”

Aanwinst

Niet alleen patiënten zijn blij met telemonitoring, ook de verpleegkundig consulent noemt het een aanwinst. “Het zorgt voor variatie in mijn werk en het is leuk om een bijdrage te leveren aan innovatie”, vertelt Minka. “Bovendien hebben we onze COPD-patiënten echt iets nieuws te bieden. Ze ervaren telemonitoring als heel waardevol en dat geeft mij veel voldoening.” Dit digitale hulpmiddel past uitstekend bij de koers die de Antonius Zorggroep is ingeslagen. “In het ziekenhuis als het moet, thuis als het kan”, verwoordt Minka. “Telemonitoring is daar een prachtig voorbeeld van.”

Antonius Zorggroep. Uw zorg, onze zorg.

Antonius Ziekenhuis Sneek
Bolswarderbaan 1, 8601 ZK, Sneek
T 0515 - 48 88 88
Antonius Ziekenhuis Emmeloord
Urkerweg 4, 8303 BX, Emmeloord
T 0527 - 62 04 60
Thuiszorg Zuidwest Friesland
Bolswarderbaan 3, 8601 ZK, Sneek
T 0515 - 46 11 00
Contact
Contact
Antonius Ziekenhuis Sneek
  • Bezoekadres
  • Bolswarderbaan 1
  • 8601 ZK  Sneek
  • Postadres
  • Postbus 20000
  • 8600 BA  Sneek
  • Telefoon
  • 0515 - 48 88 88
Route Google Maps
Antonius Ziekenhuis Emmeloord
  • Bezoekadres
  • Urkerweg 4
  • 8303 BX  Emmeloord
  • Postadres
  • Postbus 20.000
  • 8600 BA  Sneek
  • Telefoon
  • 0527 - 62 04 60
Route Google Maps
Thuiszorg Zuidwest Friesland
  • Bezoekadres
  • Bolswarderbaan 3
  • 8601 ZK  Sneek
  • Postadres
  • Postbus 20.000
  • 8600 BA  Sneek
  • Telefoon
  • 0515 - 46 11 00
Route Google Maps