Dag Aandacht voor Sterven: Sandra’s werk achter de schermen van het mortuarium van Antonius

Sandra maakt deel uit van een team van vijf collega’s die samen de bereikbaarheidsdiensten draaien. ‘’Je hoeft niet altijd in het ziekenhuis aanwezig te zijn, maar je wordt gebeld zodra er een overlijden plaatsvindt’’, legt ze uit. ‘’Wat er daarna gebeurt, hangt helemaal af van de situatie. Maar in alle situaties zorgen we ervoor dat iemand schoon en netjes het ziekenhuis verlaat. Niet als patiënt, maar als een verzorgde meneer of mevrouw.’’

‘’Soms wordt een patiënt naar het mortuarium gebracht en soms halen wij de patiënt op van de afdeling. We vragen altijd of er bijzonderheden zijn. Denk aan medische handelingen die nog nodig zijn, zoals het verwijderen van een infuus, een ICD of pacemaker. Als een overleden persoon weefseldonor is, gelden weer andere regels: iemand mag dan bijvoorbeeld nog niet worden aangekleed en het lichaam moet binnen een bepaalde tijd gekoeld zijn.’’

Het team ondersteunt ook bij obducties. ‘’Dat is onderzoek naar de doodsoorzaak’’, legt Sandra uit. ‘’Dan bekijk je het menselijk lichaam van een heel andere kant. Dat zijn bijzondere en leerzame momenten, zeker voor een managementassistent.’’

Als een van de weinige ziekenhuizen in Nederland heeft Antonius nog een volledig eigen mortuarium. ‘’Hierdoor kunnen wij in huis snel schakelen en zijn wij laagdrempelig bereikbaar. Binnen een half uur kunnen we op de afdeling zijn, zodat het bed weer vrijkomt voor andere patiënten’’, zegt Sandra. ''Wat mij echt opvalt, is dat iedereen elkaar helpt. Of het nu directe collega’s zijn of collega’s van andere afdelingen, we hebben allemaal hetzelfde doel: dat het goed gebeurt. En dat is prachtig om te zien.’’

Een belangrijk deel van Sandra’s werk speelt zich af samen met nabestaanden. ‘’Familie mag altijd helpen bij het aankleden van hun dierbare. Daar nemen we alle tijd voor.’’ Juist in die laatste fase kan Sandra als medewerker van het mortuarium het verschil maken. ‘’Het is het laatste stukje wat je kunt betekenen voor zowel de overledene als de nabestaanden. Het is heel dankbaar werk.’’

Toch vergeet ze soms hoeveel impact ze maakt. ‘’Ik wilde eens iemand een hand geven bij afscheid, maar kreeg een dikke knuffel. En ik heb ook weleens een berichtje via de familie ontvangen om mij te bedanken dat ik speciaal naar het ziekenhuis was gekomen voor hun dierbare. Zulke momenten blijven mij altijd bij.’’

Hoewel de dood en het daarbij komende verdriet bij haar werk hoort, zijn er ook momenten waarop het even slikken is. ‘’Als ik na mijn dienst naar huis rijd, zet ik de radio even wat harder. Ik ben vrij nuchter en kan de knop goed omzetten’, vertelt ze. ‘’Het is niet mijn eigen pijn en verdriet, maar natuurlijk raakt het mij ook.’’

‘’Soms besef je hoeveel pijn iemand heeft gehad, en dat doet toch wat met je. En het moeilijkst zijn de sterrenkindjes: baby’s die vlak voor of tijdens de bevalling overlijden. Die blijven altijd bij je.’’ Als moeder voelt dat voor Sandra extra dichtbij. ‘’Ik heb zelf twee gezonde meiden grootgebracht en dat gun je iedere ouder.’’

Soms ontstaan er ook onverwacht mooie momenten. ‘’Ik heb weleens een hele passessie gehad, met drie verschillende pakken. Dat was heel bijzonder; er was zelfs ruimte voor een beetje plezier. Ik vind ook dat de dood niet altijd alleen maar verdrietig hoeft te zijn. Soms is het goed, bijvoorbeeld als iemand lang ziek is geweest of het lichaam gewoon ‘op’ is.’’

Gelukkig staat Sandra er niet alleen voor. ‘’We hebben een hecht team waarin we alles met elkaar kunnen bespreken. Ook thuis kan ik er goed over praten met mijn man en kinderen. Als ik dan eens verdrietig thuiskom, helpt een dikke knuffel van mijn man enorm.’’

‘’Ik had altijd al de ambitie om, als ik wat ouder zou zijn, in de uitvaartbranche te werken’’, vertelt Sandra. ‘’Om écht iets te kunnen betekenen in de laatste fase, voor zowel de overledene als de nabestaanden.’’ 

Die wens kwam dichterbij toen haar clustermanager haar wees op het mortuarium in het ziekenhuis en ze de kans kreeg om mee te lopen. ‘’Uiteindelijk heb ik er drie maanden meegelopen, echt learning on the job. Zo ben ik erin gerold.’’

Sandra ziet elke dag hoe leven en dood samenkomen. ‘’Er lopen mensen het ziekenhuis uit met een pasgeboren kindje, op weg naar een mooie toekomst. Tegelijkertijd gaan er ook mensen naar buiten die afscheid hebben moeten nemen van een dierbare. Dat contrast is soms groot.’’

‘’Juist in die meest kwetsbare periode iets voor mensen mogen betekenen, maakt dat ik mijn werk met veel dankbaarheid doe. Ik heb echt liefde voor het vak en de mens.’’